Η κρίση χρέους και το τέλος του Νεοφιλελευθερισμού

Η Ελληνική κρίση και οι επιπτώσεις της στην Ευρωπαϊκή οικονομία έχουν προκαλέσει πολλά σχόλια διεθνώς περί κυβερνητικών επεμβάσεων στην αγορά και περί αναδυόμενου σοσιαλισμού. Ωστόσο, οι θεωρητικές επιπτώσεις των πρόσφατων  εξελίξεων δεν θα έπρεπε να αντιμετωπισθούν ως μια απρόσμενη και ξαφνική εγκατάλειψη των κυρίαρχων ιδεών των τελευταίων 10 χρόνων ως προς τη σχέση κράτους-αγοράς, αλλά ως ένα φυσικό επακόλουθο μια υπάρχουσας εξελικτικής διαδικασίας που έχει επιταχυνθεί από την κρίση.

Οι μεγάλες οικονομικές κρίσεις λειτουργούν συχνά ως καταλύτες σημαντικών θεωρητικών ανατροπών, αλλά ταυτόχρονα φέρνουν στην επιφάνεια υπάρχουσες ή εν εξελίξει αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τα οικονομικά φαινόμενα. Όπως το μεγάλο κραχ  του 1929 εισήγαγε την εποχή του κράτους πρόνοιας και προσωρινά έβαλε στο περιθώριο φιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές, έτσι και η ενεργειακή κρίση της δεκαετίας του 70 εισήγαγε την εποχή του νεοφιλελευθερισμού. Ωστόσο, και στις δύο περιπτώσεις, ο σπόρος της αλλαγής είχε φυτευτεί πολύ πριν η κρίση φτάσει στα πρωτοσέλιδα. Ως τέκνο των κρίσεων της δεκαετίας του 70, ο νεοφιλελευθερισμός, οριζόμενος ως η επιμονή στην απόσυρση του κράτους από την οικονομική ζωή και ως απομάκρυνση της πολιτικής από την οικονομική διαχείριση, αφού βρήκε εφαρμογή στις κυβερνητικές επιλογές Θάτσερ και Ρέιγκαν στη δεκαετία του 80, υιοθετήθηκε ως αυτονόητη πολιτική σε παγκόσμιο επίπεδο. Η θεωρητική παντοδυναμία του νεοφιλελευθερισμού ωστόσο άρχισε να αμφισβητείται μετά την επιβολή των «λύσεων» του στις μετακομουνιστικές δημοκρατίες της Ανατολικής Ευρώπης, και ιδιαίτερα στη Ρωσία.

Ένα συχνά παραμελημένο μήνυμα της παρούσας κρίσης είναι το ότι σηματοδοτεί το τέλος της νεοφιλελεύθερης αντίληψης της σχέσης κράτους-αγοράς, που βασίζεται στο μινιμαλιστικό κράτος, όχι γιατί η κρίση προκάλεσε τόσο μεγάλους κλυδωνισμούς, αλλά γιατί η παρούσα κατάσταση δείχνει ξεκάθαρα ότι οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές αγνοούν την ανάγκη για την ύπαρξη θεσμών και ελέγχων στην  αγορά. Ποίος είναι λοιπόν ο ρόλος της χρηματοπιστωτικής κρίσης μέσα στη γενικότερη θεωρητική συζήτηση περί της σχέσης αγοράς-κράτους; Η παρούσα κρίση θα βοηθήσει να σπάσει και το τελευταίο άγκιστρο του νεοφιλελεύθερου  σκεπτικού επί της οικονομικής πολιτικής διεθνώς και θα δώσει σε μια ανατροπή που ήδη κερδίζει έδαφος την ώθηση που απαιτεί για να καταστεί το νέο δόγμα. Όπως και στο παρελθόν, μια μεγάλη οικονομική κρίση θα μας αφήσει κληρονομιά νέες αντιλήψεις για το ρόλο του κράτους και της πολιτικής στην οικονομία. Ίσως η κρίση μας αφήσει και με πολιτικές που θα συγκροτούν ένα σοσιαλισμό κατάλληλο για τον 21ο αιώνα.

@iGlinavos

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s